هفت دفتر
در حال ورق زدن دفتر...
هفت دفتر
در حال ورق زدن دفتر...
مثنوی معنوی
مولانا » مثنوی معنوی » دفتر چهارم » بخش ۱۱۶ - بیان آنک روح حیوانی و عقل‌ِ جزوی و وهم و خیال بر مثال دوغند و روح کی باقیست درین دوغ هم‌چون روغن پنهانست
جوهر صدقت خفی شد در دروغ
هم‌چو طعم روغن اندر طعم دوغ
آن دروغت این تن فانی بود
راستت آن جان ربانی بود
سال‌ها این دوغ تن پیدا و فاش
روغن جان اندرو فانی و لاش
تا فرستد حق رسولی بنده‌ای
دوغ را در خمره جنباننده‌ای
تا بجنباند به هنجار و به فن
تا بدانم من که پنهان بود من
یا کلام بنده‌ای کان جزو اوست
در رود در گوش او کاو وحی‌جو‌ست
اذن مؤمن وحی ما را واعی است
آنچنان گوشی قرین داعی است
هم‌چنانکه گوش طفل از گفت مام
پر شود ناطق شود او در کلام
ور نباشد طفل را گوش رشد
گفت مادر نشنود گنگی شود
دایما هر کر اصلی گنگ بود
ناطق آنکس شد که از مادر شنود
دان‌که گوش کر و گنگ از آفتی‌ست
که پذیرای دم و تعلیم نیست
آنکه بی‌تعلیم بُد ناطق خداست
که صفات او ز علت‌ها جداست
یا چو آدم کرده تلقینش خدا
بی‌حجاب مادر و دایه و ازا
یا مسیحی که به تعلیم ودود
در ولادت ناطق آمد در وجود
از برای دفع تهمت در ولاد
که نزاده‌ست از زنا و از فساد
جنبشی بایست اندر اجتهاد
تا که دوغ آن روغن از دل باز داد
روغن اندر دوغ باشد چون عدم
دوغ در هستی برآورده علم
آنک هستت می‌نماید هست پوست
وآنک فانی می‌نماید اصل اوست
دوغ روغن ناگرفتست و کهن
تا بنگزینی بنه خرجش مکن
هین بگردانش به دانش دست دست
تا نماید آنچ پنهان کرده است
زآنکه این فانی دلیل باقی است
لابهٔ مستان دلیل ساقی است
پس از شعر
هوش مصنوعی: شاعر به بررسی دو جنبه از وجود انسان میپردازد: روح حیوانی و عقل جزوی که به دوغ تشبیه میشوند، و روح واقعی و الهی که مانند روغن پنهان در این دوغ است. او میگوید که جوهر حقیقت دروغین در این جسم فانی گم شده و حال آن که جان ربانی در پس این ظاهر بهدست آمده است. مولانا به ارسال پیامبران اشاره میکند که انسان را از خواب غفلت بیدار میکنند و میفهمانند که حقیقت درونش چیست. این آگاهی و گوش شنوا بسیار ضروری است؛ چرا که اگر گوش انسان از تعلیم و دانش بهرهمند نباشد، به گنگی و کر بودن گرفتار میشود. در نهایت، شاعر تأکید میکند که فانی نابود میشود، اما باقی و واقعی در پس آن وجود دارد و باید به جستجوی حقیقت پرداخت.
این بخش بهصورت خودکار تولید شده است و ممکن است در برداشت یا تفسیر شعر خطا داشته باشد.